Japon Şans Kedilerinin İnanılmaz Tarihi

Görsel kaynağı

Patilerinden birini kaldırmış küçük bir kedi, suşi dükkânlarına ve teppanyaki restoranlarına gelen ziyaretçileri sıkça karşılar. Peki bu kediler ne işe yarar ve nereden gelmişlerdir?

maneki-neko ya da Japon şans kedisi olarak bilinen bu figürinler, sahiplerine şans getirmek üzere tasarlanmıştır. Genellikle alacalı tüylere sahip Japon Bobtail kedilerini tasvir eden bu figürinler çoğunlukla seramikten yapılır; ancak metal ve diğer malzemelerin kullanımı da yaygındır. Geleneksel olarak müşterileri içeri davet etmek ve böylece sahiplerine refah getirmek için işletmelerin ve dükkânların girişlerine yerleştirilirler.

Kalkık pati, Batılı gözlere el sallıyormuş gibi görünebilir. Ancak bu, Japonya'da çağırma hareketidir; kedilerin görünümünün nedeni de budur. Sol ya da sağ pati kaldırılmış olabilir. Kedinin getireceği şansın türünün, hangi patinin kalkık olduğuna göre değiştiğine inanılır. Sağ patinin genellikle genel şans ve zenginlik getirdiği, sol patinin ise müşterileri içeri çektiği düşünülür.

Görsel kaynağı

Bazen şans kedileri alacalı desenin yanı sıra başka desenlerde de görülür ve her renge özel bir anlam yüklenir. Alacalı renk genel olarak en şanslı renk kabul edilirken kırmızı aşkta özel başarı getirir, siyah kötü ruhları uzaklaştırır ve yeşil sağlığın iyi olmasını sağlar.

Şans kedilerinin boynunda genellikle tasmalı, çanlı ve süslemeli bir önlük bulunur. Bu muhtemelen Edo döneminde varlıklı hanelerdeki kedilerin yaygın kıyafetlerini yansıtmaktadır.

Tokyo ve Osaka arasında, maneki-nekonun doğum yerinin hangi şehir olduğu konusunda hararetli bir tartışma vardır. Konunun kesin gerçeği bilinmemektedir; ancak kedilerin Meiji döneminde var olduğu açıktır. Bunu, onlara atıfta bulunan eski bir gazete yazısı ve o dönemde Osaka'daki bir türbede dağıtıldıklarını gösteren kayıtlar kanıtlamaktadır. Kedilerin satıldığı ve günümüze ulaşan 1902 tarihli bir ilan, 20^. yüzyıla gelindiğinde popüler hâle geldiklerini kanıtlar.

Görsel kaynağı

Şans kedisinin nasıl ortaya çıktığını açıklamak için ‘Sokak Kedisi ve Dükkân’ gibi pek çok halk hikâyesi ortaya çıkmıştır. Hikâyede yoksul ama soylu dükkân sahibi, kendisini doyuracak kadar bile yiyeceği olmasına rağmen bakımını üstlendiği bir sokak kedisini yanına alır. Minnettarlıkla dolan kedi, dükkânın dışında bekleyip müşterileri çağırır ve dükkân sahibini varlıklı bir adama dönüştürür.

Başka bir hikâyede ise bir kedi, yoldan geçen bir soyluya el sallıyormuş gibi görünür. Şaşıran soylu, durumu araştırmak için yanına gider. Birkaç dakika sonra, hemen önünde kendisi için kurulmuş bir tuzağa doğru yürümek üzere olduğunu ve kedinin onu uzaklaştırmak için uyardığını fark eder. O zamandan beri kedi, bilge ve şans getiren bir ruh olarak kabul edilmiş; ülke genelindeki dükkân ve evlerde süs eşyası hâline gelmiştir.