Köpekler Bizi Gerçekten Tanıyabilir mi?

Her köpek sahibi, uzun bir iş gününün ardından kendisini bekleyen yavrusunun yanına eve dönmenin nasıl bir his olduğunu bilir. Kapı açıldığı anda en iyi dostunuz, yüzünde endişeli bir ifadeyle orada oturur. Kuyruğu saatte 100 mil hızla sallanıyor, kulakları geriye yatmış olabilir; sizi karşılamak için zıplamaya hazırlanırken ön patilerini yerde tutmakta zorlanabilir.

Yavrunuzla bu buluşma sırasında, yalnızca ortamında başka bir insan gördüğü için mi heyecanlanır, yoksa köpek yüzünüzü tanıdığı için bu tepki sahibine, yani size özel midir?

Şu soru akla gelir: Bir köpek gerçekten insan yüzlerini tanıyabilir mi?

Dört yıl önce gerçekleştirilen ve Animal Behavior dergisinde yayımlanan bir çalışma, köpeklerin insan sahiplerinin yüzünü yüz yüze tanıma kapasitesine sahip olduğunu ortaya koydu. Çalışmada bir köpek, hayvanın ilgisini çekecek dikkat dağıtıcı unsurların veya oyuncakların bulunmadığı steril bir odaya yerleştirildi. Deney, köpeğin sahibi ile başka bir kişinin odaya girmesi, köpeğin önünde birkaç kez yollarının kesişmesi ve ardından iki ayrı kapıdan odadan çıkmalarıyla başladı.

Köpeğin baş ve göz hareketlerini takip eden bilim insanları, çalışmaya katılan köpeklerin çoğunun bakışlarını sahiplerinin hareketlerine odakladığını tespit etti. Sahip ve diğer kişi odadan ayrıldıktan sonra köpeklerin odada serbestçe hareket etmesine izin verildi. Yine köpeklerin büyük çoğunluğu, sahiplerinin çıktığı kapıya doğru ilerliyor ve sahiplerinin dönmesini beklemek üzere kapının önünde (veya yakınında) oturuyordu.

Yüz tanımanın önemini belirlemek için bilim insanları, sahibin ve diğer kişinin yüzlerini gizlemek üzere başlarına torba geçirerek odadaki hareketlerini tekrarlamalarını sağladı. Bu aşamada deneye katılan köpekler, sahiplerine daha az dikkat etti. Köpeklerin çoğunun göz ve baş hareketleri rastlantısaldı ve birçok durumda köpekler her iki kişinin hareketlerini izlemeye eşit süre ayırdı. 

Köpekler ve yüz tanıma konusunda geriye kalan tek soru, sahiplerini yüz yüze görmediklerinde de yüzlerini tanıyıp tanıyamayacaklarıydı. Bir köpek, sahibinin yüzünün basit bir görüntüsünü tanıyabilir mi? Aralık 2013 tarihli yeni bir çalışma, köpeklerin yalnızca bir görüntüde bile sahiplerinin yüzünü tanıyabildiğini gösteriyor.

Yeni göz hareketi çalışması Finlandiya'daki Helsinki Üniversitesi'nde gerçekleştirildi. Çalışmada 31 katılımcı köpeğin göz hareketleri takip edildi. Hayvanlara, önlerindeki ekranda insan yüzlerinin yanı sıra diğer köpeklerin yüzlerinin görüntüleri de gösterildi. Deneyi yürüten bilim insanları, köpeklerin yabancıların yüzleriyle karşılaştırıldığında sahiplerinin yüzlerine daha uzun süre baktığını tespit etti.

Çalışmanın pek de şaşırtıcı olmayan bir başka bulgusu ise köpeklerin bakışlarını en uzun süre diğer köpeklerin yüzlerine sabitlemesiydi. 31 katılımcının tamamı, aynı evde yaşayan veya tanımadıkları diğer köpeklerin görüntülerine, insan sahiplerinin yüzlerinden daha uzun süre baktı. Öte yandan, başka bir köpek bahçeden geçmeye cüret ettiğinde köpeğinizin ne kadar odaklandığını her köpek sahibi bilir; bu nedenle bu bulgu şaşırtıcı olmamalıdır.